Amsterdam en het water

Aan de De Ruijterkade, met het IJ voor je en de veerboten die heen en weer steken naar Noord, sta je bij de reden dat Amsterdam bestaat. Achter je lag ooit een drassig veengebied waar de Amstel in open water uitkwam, grond die te zacht was om op te bouwen en te nat om te bewerken. Rond 1270 legden de bewoners een dam in de rivier, en daaraan dankt de stad haar naam.

Vijf jaar later kregen de mensen bij die dam van de graaf van Holland vrijstelling van tol, in het oudste document waarin Amsterdam wordt genoemd. Vanaf dat moment betaalde het water zichzelf terug. In de zeventiende eeuw groeide de stad zo hard dat de grachtengordel er in halve cirkels omheen werd gelegd, tegelijk afwatering, verdediging en snelweg, zodat goederen uit de hele wereld tot aan de deur van de pakhuizen voeren.

Een bedreiging bleef het water ook. In 1651 brak de Zeeburgerdijk en liep de stad vanaf de oostkant vol, en nog geen kwart eeuw later deed een storm op de Zuiderzee hetzelfde. Elke doorbraak leverde weer een nieuwe dijk of sluis op.

Wat eeuwenlang het vuilste water van de stad was, is nu schoon genoeg voor de zwemmers van de jaarlijkse Amsterdam City Swim. De woonboten zijn op het riool aangesloten, en wat er nog uit de gracht wordt gehaald is vooral oud ijzer: duizenden fietsen per jaar.