De Alteratie van Amsterdam

Amsterdam koos lang de kant van de Spaanse koning, ook toen de rest van Holland in opstand kwam. Haar kooplieden hadden hun handel aan dat rijk vastgeklonken en wilden die houden, en de stad betaalde ervoor met jarenlange blokkades en een haven die leegliep. In 1578 draaide die rekening om, want de opstand won terrein en het geld bewoog mee. Dit plein, naast de kerk die het hart was van het katholieke Amsterdam, werd de plek waar dat zichtbaar werd.

Op 26 mei werd het katholieke stadsbestuur hier opgehaald, naar het Damrak gebracht en per schuit de stad uitgezet. De heren werden buiten de wallen aan land gezet en konden zelf uitzoeken waar ze heen gingen. Dezelfde dag trad een nieuwe vroedschap aan, dertig calvinisten tegenover tien katholieken. Het kostte één ochtend, en iedereen bleef heel.

Die wissel heet de Alteratie, en de gevolgen waren groot. De Oude Kerk achter je werd protestants, kloosters werden weeshuizen en gevangenissen, en de katholieke mis ging de illegaliteit in. Schuilkerken verschenen op zolders en in achterkamers, meer dan twintig in de stad, en iedereen wist waar ze zaten. Zolang de gevel er gewoon uitzag, keek het stadsbestuur de andere kant op. Pas twee eeuwen later, met de komst van de Fransen, mocht het weer openlijk.

Vanaf hier volgen we de Warmoesstraat westwaarts, tot de straten uitkomen op het plein waar de stad haar naam aan dankt.