De oude haven

Vanaf de Odebrug kijk je over een smal stuk water naar de achterkant van het Centraal Station. Tot ver in de negentiende eeuw stond daar geen gebouw en lag er zelfs geen grond, want daar begon de haven van Amsterdam, midden in het open IJ.

Zeeschepen meerden af tussen dubbele rijen palen, en kleine lichters brachten de lading vandaar naar de pakhuizen aan het Damrak. Alleen bierschepen mochten doorvaren tot het accijnshuis, waar de belasting per vat werd geheven. Dat gebouwtje staat er nog, tegenwoordig als café.

De hele haven zat achter een muur van palen, met drijvende bomen in de doorvaarten en wachthuisjes ernaast. Hun namen zijn nog in omloop: café Hannekes Boom aan het water heet naar de boom die daar ooit dwars in het vaarwater hing.

Wie na het luiden van de boomklok terugkwam, kwam de stad die nacht niet meer in. Voor die zeelieden bouwde het stadsbestuur in 1662 de Nieuwe Stadsherberg op eiken palen in het water, met een lange loopplank naar de wal ter hoogte van het huidige café Karpershoek. Menigeen miste die plank in het donker en verdween in het koude IJ.

Rond 1880 ging dit alles schuil onder drie kunstmatige eilanden waarop het station verrees, gedragen door bijna negenduizend heipalen. Van de oude haven resten nog wat waterstoepen in de steegjes en een handvol namen.