De oudste melkfabriek

Aan de Prinsengracht staat een pand met een torentje dat er nu uitziet als een gewoon grachtenhuis en in 1885 iets heel anders was: de Amsterdamsche Melkinrichting, de eerste melkfabriek van Nederland.

Melk kwam in die jaren per boot de stad in en ging hier in grote open houten vaten. Die vaten werden omgespoeld met grachtenwater, hetzelfde water waar de stad haar afval in loosde, en de melk die daarna in de huizen belandde maakte geregeld mensen ziek. In dit gebouw ging de melk voor het eerst in gesloten koperen bussen die vooraf waren gesteriliseerd.

Dat kon pas sinds Amsterdam schoon water had. Jacob van Lennep, schrijver en zoon van een hoogleraar, richtte in 1851 de Amsterdamse drinkwatermaatschappij op, die duinwater via een leidingnet de stad in bracht. Schoon water en een gesloten melkbus vormden samen een van de grootste gezondheidssprongen die de stad ooit heeft gemaakt, en er kwam geen arts aan te pas.

Van de fabriek zelf is langs de gracht weinig terug te zien, behalve dat torentje, dat in zijn tijd eerder bij een bedrijf hoorde dan bij een woonhuis.