De Sociëteit van Suriname

Aan het deftigste stuk van de Herengracht staat op nummer 502 de ambtswoning van de burgemeester van Amsterdam. Naast de deur hangt een plaquette, en die gaat over de man die hier tot 1690 woonde en werkte: Paulus Godin, slavenhandelaar, bewindvoerder van de West-Indische Compagnie en directeur van de Sociëteit van Suriname.

Die Sociëteit was een particulier bedrijf, in 1683 opgericht door Cornelis van Aerssen en Philip van Hulten, met de Compagnie en de stad Amsterdam als gelijkwaardige partners. De opdracht was eenvoudig genoeg, namelijk de Zuid-Amerikaanse kolonie Suriname winstgevend beheren.

In de praktijk betekende dat dat de Compagnie jaarlijks zo'n vijfentwintighonderd tot slaaf gemaakte Afrikanen naar Suriname verscheepte in ruil voor suiker, waarbij de waarde van één mens werd uitgedrukt in ongeveer vijfduizend pond daarvan. Van Aerssen vroeg als gouverneur bovendien aan een weeshuispredikant om tientallen kinderen naar de suikerrietplantages te sturen.

Daarbovenop hief de Sociëteit belasting op buitenlandse handelaren die in de kolonie tot slaaf gemaakte mensen wilden verkopen, wat de winst verder opdreef. Het succes trok Amsterdammers de oceaan over, onder wie veroordeelden die daar eerzame mensen moesten worden, ongeveer zoals de Britten hun gevangenen naar Australië stuurden.