Het Glazenmakersoproer

Op 24 maart 1848 verzamelden zich hier op de Dam enkele duizenden arbeiders, opgeroepen door pamfletten die de dag ervoor in de stad waren aangeplakt. Het was het jaar waarin half Europa in beweging kwam: in Parijs eisten liberalen een ruimer kiesrecht, in Berlijn brak die maand een opstand uit, en vorsten gaven haastig toe om erger te voorkomen.

De arbeiders hier hadden weinig te verliezen. Sinds de crisis van 1843 mislukten de oogsten, de aardappelziekte sloeg toe, en op brood en vlees zat zoveel accijns dat eten duur bleef terwijl het werk verdween. Wat als een bijeenkomst begon, liep uit op een tocht door de winkelstraten die op dit plein uitkomen, waar de ruiten sneuvelden terwijl de politie zich opvallend op de achtergrond hield. Later die avond gingen ook de ramen van de deftige huizen aan de Herengracht en de Keizersgracht eraan. In een spotkroniek uit datzelfde jaar viel te lezen dat de oproerlingen vooral werk hadden verschaft aan de glazenmakers, en onder die naam ging de avond de boeken in.

Koning Willem II had de omslag toen al gemaakt. Een week eerder benoemde hij een commissie onder leiding van Johan Rudolph Thorbecke die een nieuwe grondwet moest opstellen, en op 3 november van datzelfde jaar werd die ingevoerd. Vanaf dat moment lag de macht grotendeels bij het parlement, en Nederland werd de parlementaire democratie die het nu is.