Jan Rudolph Thorbecke

Op dit pleintje tussen het Rembrandtplein en de Herengracht staat het standbeeld van Jan Rudolph Thorbecke, de man naar wie het plein is vernoemd en die van Nederland een parlementaire democratie maakte. Hij werd in 1798 in Zwolle geboren in een gezin met weinig geld, studeerde letteren in Leiden van het laatste spaargeld van zijn familie en bouwde daarna een loopbaan op als hoogleraar.

Vanaf 1840 zat hij in de Tweede Kamer, waar hij betoogde dat het parlement de belangrijkste instelling van het land hoorde te zijn en dat de regering daar verantwoording aan aflegt. In een politiek die werd bestierd door een kleine groep conservatieve aristocraten klonk dat vooral onrealistisch, tot het revolutiejaar 1848, toen in half Europa de straten vol liepen. Koning Willem II schrok daar zo van dat hij, in zijn eigen woorden, in één nacht van conservatief liberaal werd, en hij gaf Thorbecke opdracht een nieuwe grondwet te schrijven.

Die grondwet legde de macht bij het parlement en maakte ministers aanspreekbaar op wat hun departement doet. In hoofdlijnen staat ze er nog, en Thorbecke werd drie keer minister-president.

Kort voor zijn dood in 1872 handelde hij vanaf zijn ziekbed nog één brief af, waarmee Aletta Jacobs als eerste vrouw in Nederland aan een universiteit mocht gaan studeren.