
De straat buigt hier, en daardoor zie je dit gebouw pas als je er bijna voor staat. Rode baksteen, zijvleugels die in terrassen omhoog lopen, en Hebreeuwse letters over de hele breedte. Het is de enige synagoge in het land die in secessiestijl is gebouwd.
Hij hoort bij de derde stroming van de scheuring die je bij de Rumbach-synagoge al tegenkwam. De orthodoxen bleven het langst zonder eigen huis en waren pas in 1913 klaar, als laatste van de drie.
De prijsvraag ging anders dan bedoeld. De jury koos het ontwerp van Porgesz en Skultetzky, waarna de gemeenschap die uitspraak in mei naast zich neerlegde en toch de broers Löffler aannam, Sándor en Béla, die eerder bij Béla Lajta hadden gewerkt. Voor de bouw was zeshonderdvijftigduizend kronen opzijgezet.
De bouw liep uit en het geld raakte sneller op dan gedacht. In juli 1913 dienden de broers daarom een wijziging in voor een soberder voorgevel, met minder materiaal. Wat je nu ziet is de versie die nog te betalen was. Binnen hielden ze wel vast aan het rijke werk, met gebrandschilderde ramen van Miksa Róth.
En het is niet één gebouw. Hierachter zitten een school, een talmoedschool, een kleuterschool, een kantoor, een keuken en een slachterij, en twintig meter verderop aan de overkant ligt het enige rituele bad van de stad.
Verderop in dezelfde straat staat nummer 14.
Heb je suggestie voor dit verhaal?