Aletta Jacobs en het toegevoegde woord

In het voorjaar van 1883 las een arts in Amsterdam de grondwet een stuk nauwkeuriger dan de meeste mensen ooit doen. Die gaf stemrecht aan ingezetenen die een bepaald bedrag aan belasting betaalden. Over mannen stond er niets. Aletta Jacobs betaalde haar belasting, had haar eigen praktijk, en vroeg haar gemeente om haar op de kiezerslijst te zetten.

Amsterdam wees het verzoek af. De arrondissementsrechtbank deed hetzelfde. In mei van datzelfde jaar volgde de Hoge Raad, met als redenering dat de letter van de wet er misschien over zweeg, maar de geest ervan duidelijk mannen bedoelde.

Vier jaar later werd de kwestie definitief beslecht, in de zalen rond deze binnenplaats. De grondwetsherziening van 1887 breidde het kiesrecht uit naar iedereen met tekenen van welstand en bekwaamheid, en schoof in diezelfde beweging één bijvoeglijk naamwoord de tekst in. Voortaan waren de kiezers mannelijke ingezetenen. Er ging een deur dicht door een woord op te schrijven dat er eerst niet stond.

Jacobs streed daarna nog ruim drie decennia door, en maakte in 1919 mee dat vrouwen gingen stemmen, het jaar waarin zij vijfenzestig werd.

Van alle wijzigingen die de grondwet in de negentiende eeuw onderging, is het die ene toevoeging waar nu nog over gesproken wordt.

De volgende stop ligt aan het Plein, een paar minuten naar het oosten.