Wie er mocht stemmen

Aan de overkant van het water staat het complex waar het stemrecht is uitgedeeld, langzaam, over driekwart eeuw, telkens aan één groep tegelijk.

De grondwet van 1848 gaf echte macht aan het parlement. Ze bepaalde ook wie dat parlement mocht kiezen, en het antwoord was: mannen die een bepaald bedrag aan belasting betaalden. Ongeveer een op de tien volwassen mannen voldeed daaraan. De rest, oftewel vrijwel iedereen, had wel een mening en geen stembiljet.

Vanaf dat moment ging de belastingdrempel stap voor stap omlaag, telkens na een lange strijd, en telkens kwam er een laag van het land bij. De herziening van 1887 verbreedde het kiesrecht opnieuw, naar mannen met wat de tekst tekenen van welstand en bekwaamheid noemde. In 1917 vielen de laatste voorwaarden voor mannen weg. Twee jaar later kregen vrouwen het recht, en zij gebruikten het voor het eerst bij de verkiezingen van 1922.

Daarmee is het algemeen kiesrecht hier iets ouder dan een eeuw, jonger dan de meeste panden rond deze vijver.

Wat in die zeventig jaar is gebouwd, is een parlement waarin niemand de baas kan zijn en een gewoonte om zaken op te lossen met een compromis, omdat je anders niets oplost.

De volgende stop is het torentje aan de overkant, een paar passen naar het westen.