De Ridderzaal, ooit de Loterijzaal

De naam Ridderzaal is jonger dan het gebouw. Die raakte pas in de negentiende eeuw in gebruik, toen de romantiek ridders mooi begon te vinden. Daarvoor stond de zaal bekend als de Loterijzaal, naar de trekkingen van de Staatsloterij die hier werden gehouden.

Nadat de graven van Holland waren vertrokken, deed de zaal zo ongeveer alles. Er werden boeken, pamfletten en schilderijen verkocht. Mensen schuilden er voor de regen, er stonden paarden, procespartijen wachtten er op hun rechtszaak en rekruten leerden er schieten. Een deel van de negentiende eeuw was het een archief.

Binnen zit een houten kap die is opgezet als de bodem van een schip, zonder spijkers, met houten pinnen. Aan de koppen van de balken zijn hoofdjes met een groot oor uitgesneden, de luistervinken. Het idee daarachter was dat bezoekers eerder de waarheid spraken als ze dachten dat er werd meegeluisterd.

Die middeleeuwse kap is alleen jonger dan hij lijkt. Rijksbouwmeester Rose liet het houten dak rond 1860 slopen, omdat hij weigerde te geloven dat het zo oud kon zijn, en hing er gietijzer voor in de plaats. Bij de restauratie van 1904 is het hout teruggebouwd als kopie. In datzelfde jaar las Wilhelmina hier voor het eerst de troonrede voor.

De volgende stop ligt een paar passen verderop, aan de overkant van het Binnenhof, op nummer zeventien.