Spinoza aan de Paviljoensgracht

Benedictus de Spinoza bracht de laatste jaren van zijn leven door aan de Paviljoensgracht, op gehuurde kamers een paar stappen van dit beeld. Hij kwam in 1670 naar Den Haag en was er toen allang aan gewend om aan de rand van de fatsoenlijke mening te leven.

Geboren in Amsterdam in een Portugees-joodse familie, werd hij op zijn drieentwintigste uit die gemeenschap gestoten met een ban die zo zwaar was dat hij nooit is opgeheven. Zijn vergrijp was wat hij dacht. Hij betoogde dat God en natuur een en hetzelfde zijn, dat de Schrift een menselijk document is, en dat een staat zich niet hoort te bemoeien met wat burgers in zichzelf geloven.

Hij hield zich in leven met het slijpen van lenzen voor microscopen en telescopen, werk dat grote precisie vroeg. Een leerstoel in Heidelberg sloeg hij af, omdat er voorwaarden aan hingen over wat hij mocht zeggen.

De Ethica verscheen na zijn dood in 1677. De katholieke kerk zette het op de lijst van verboden boeken, en het geldt nu als een van de fundamenten van het moderne denken.

De volgende stop ligt twee minuten naar het oosten, aan de Dunne Bierkade.