De uitleenbibliotheek van Scheurleer

In 1757 opende boekhandelaar Hendrik Scheurleer hier aan de Prinsegracht wat doorgaans geldt als de eerste uitleenbibliotheek van Nederland. Boeken waren toen dure voorwerpen, en een eigen bibliotheek was een teken van rijkdom.

Zijn idee was eenvoudig. Tegen een abonnement kon iedereen een deel mee naar huis nemen, lezen en terugbrengen. Op zijn planken stonden de schrijvers van de Verlichting, onder wie Rousseau, wiens betogen over rede, vrijheid en onderwijs zich razendsnel over Europa verspreidden.

De bibliotheek groeide uit dit adres en verhuisde naar het Buitenhof, waar ze een ontmoetingsplek werd voor lezers van heel verschillende komaf.

Vandaar verspreidde het idee zich. Genootschappen en burgerverenigingen begonnen eigen collecties, de overheid volgde met geld voor onderwijs, en die lijn loopt door tot de Koninklijke Bibliotheek en tot elke openbare bibliotheek in het land. Een winkel, een abonnement, en een stille verschuiving in wie er iets mocht weten.

De laatste stop ligt zo'n tien minuten naar het noorden, terug aan het Noordeinde, voor het paleis.