Wat de stad ervan leerde

Hier aan de rivier staan de instrumenten waarmee eeuwen geleden de hemel werd gemeten, en een paar meter verderop zit het merk van hoe hoog het water stond. Die twee naast elkaar vatten de les van 1966 samen: meten helpt alleen als je er ook naar handelt.

Stroomopwaarts liggen inmiddels stuwdammen die bij hevige regen water kunnen vasthouden, en langs de hele Arno staan meetstations die het peil doorgeven, zodat de stad uren van tevoren weet wat eraan komt. Volledige zekerheid geeft dat niet, want het stroomgebied blijft steil en kort, en de klimaatverwachtingen maken hevige buien juist waarschijnlijker.

Het andere dat bleef is vakkennis. De werkwijzen die restauratoren hier onder druk bedachten, van drogen tot het invullen van ontbrekende verf, zijn uitgegroeid tot opleidingen waar mensen uit de hele wereld naartoe komen. Dat verhaal loopt door in onze wandeling door Oltrarno.

Elk jaar op 4 november herdenkt de stad die nacht, en bij de vijftigste verjaardag kregen de modderengelen alsnog openlijk dank voor wat ze als twintigers kwamen doen.

Dit was de laatste stop, en bedankt dat je deze nacht met ons hebt nagelopen. Wie verder wil, loopt met onze route door Oltrarno langs de werkplaatsen of met die langs de iconen van de stad. De Ponte alle Grazie waar je begon ligt vijf minuten naar het oosten langs de kade.