De Helm en de sterrenwacht

We zijn een paar passen om het stadhuis heen gelopen en staan nu op de Helm, genoemd naar een deftige herberg die hier vroeger op de hoek stond. Rond 1562 werd die verhuurd voor veertig gulden per jaar.

Wat hier gebeurde is van een heel andere orde dan een herberg. In het najaar van 1608 liep in deze buurt een brillenmaker rond die Hans Lipperhey heette, en hij had ontdekt dat twee geslepen glazen achter elkaar verre dingen dichtbij haalden. Hij vroeg er octrooi op aan, wat neerkomt op het alleenrecht om je uitvinding te verkopen. In september van dat jaar kreeg hij van de Staten van Zeeland een aanbevelingsbrief mee naar Den Haag, waar hij zijn kijker demonstreerde op het dak van het verblijf van prins Maurits.

Het octrooi kreeg hij nooit, want het idee bleek te eenvoudig om te beschermen en anderen bouwden het meteen na. Wel kreeg hij de opdracht om er drie te maken, voor negenhonderd gulden. Binnen een jaar was het nieuws in Italie, waar Galileo Galilei een eigen versie bouwde en er als eerste de manen van Jupiter mee zag.

Zijn buurman Zacharias Jansen claimde later dat hij de kijker had bedacht, en dat maakte de zaak ingewikkeld. Jansen was namelijk ook een veroordeeld valsemunter die Spaanse munten namaakte. Op valsemunterij stond de doodstraf, en dat hij die ontliep kwam doordat de vader van de baljuw die hem moest vervolgen zelf medeplichtig bleek.

We lopen de Helm uit en slaan rechtsaf de Stadhuisstraat in. Bij de Lange Noordstraat gaan we even linksaf en meteen weer rechtsaf, de Bachtensteene in. Aan het einde slaan we rechtsaf de Burggang in en daarna linksaf de Kapoengang, en daar stoppen we.