16 oktober 1943

Het plein waar je staat draagt een datum in zijn naam, en die datum is de reden dat het zo heet. Op zaterdag 16 oktober 1943, kort na vijf uur in de ochtend, omsingelden Duitse eenheden de wijk en begonnen ze huis voor huis aan te bellen. Rome was op dat moment ruim een maand bezet.

Een paar weken eerder had de SS de gemeenschap vijftig kilo goud afgeperst met de belofte dat er daarna niets zou gebeuren. Het goud werd bij elkaar gebracht, ook door niet-joodse Romeinen die kwamen aanzetten met wat ze hadden, en het veranderde niets aan wat er volgde.

Die ochtend werden 1259 mensen opgepakt, van wie er na controle 1023 werden vastgehouden, onder hen tweehonderd kinderen. Ze zaten twee dagen opgesloten in een militaire academie bij het Vaticaan en vertrokken op 18 oktober met een goederentrein vanaf station Tiburtina. Vijf dagen later kwamen ze aan in Auschwitz. Zestien mensen keerden terug, onder wie één vrouw.

Veel bewoners ontkwamen doordat buren hen binnenlieten, kloosters hun deuren openden en het ziekenhuis op het eiland verderop een ziekte verzon om onderduikers te verbergen.

In de straten om je heen liggen koperen stenen in het trottoir, elk met een naam, een geboortejaar en een datum. Ze liggen voor de huizen waar die mensen woonden, en ze zijn alleen te zien door naar beneden te kijken.

We steken over naar de kant van de ruïnes en lopen door naar het grote halfronde gebouw aan het eind van de straat.