De muren die de rivier wegnamen

Deze hoge kademuren zijn jonger dan bijna alles wat je vandaag hebt gezien. Tot in de negentiende eeuw liep Trastevere met trappen, aanlegsteigers en pakhuizen tot aan het water, en de Tiber was een werkplek: schepen losten er hout, wijn en graan, molens lagen op het water, en vissers verkochten aan de kade.

In december 1870 liep de rivier zo hoog dat halve wijken onder water stonden. De nieuwe Italiaanse staat besloot kort daarna tot een radicale oplossing en bouwde vanaf 1876 deze wanden van twintig meter, met een rechte bedding ertussen.

Het werkte, want sindsdien heeft Rome geen grote overstroming meer gehad. De prijs was de oever zelf: de haven van Ripa Grande verdween, de molens gingen weg, en de stad raakte het contact met haar rivier kwijt. De platanen op de kade zijn er later overheen geplant.

De haven die hier verdween had een antieke voorganger verderop stroomafwaarts, waar de scherven van de olijfkruiken een hele heuvel vormen, en die ligt op de wandeling over de Aventijn. Dezelfde rivier bracht volgens de overlevering ook de mand met Romulus en Remus aan land, stroomafwaarts aan de voet van de Palatijn, en dat verhaal draagt de wandeling over de tweeling.

Dit is het einde van deze wandeling, met de Tiber naast je. Maak er nog een mooie dag van in Trastevere!

Vanaf hier blijven we de kade volgen tot de Ponte Sisto in zicht komt, langs het water tot de trap, en dan sta je weer op Piazza Trilussa, waar de fontein staat die bij diezelfde werken van zijn oude plek moest verdwijnen.