Vijf poorten, drie eeuwen

Deze brede straat loopt dwars door wat ooit een afgesloten gebied was. In juli 1555 vaardigde paus Paulus IV een bul uit die begon met de woorden cum nimis absurdum, het is te absurd, en daarin bepaalde hij dat de joden van Rome voortaan in één afgesloten wijk moesten wonen.

De regels die volgden waren precies. Er kwam een muur met aanvankelijk twee poorten, later vijf, die bij zonsondergang werden gesloten en bij zonsopgang weer open gingen, met bewakers die door de bewoners zelf betaald moesten worden. Joden mochten nog maar één beroep uitoefenen, de handel in oude kleren en lompen, en moesten buiten de wijk een herkenbaar teken dragen.

Het gebied dat ze kregen was het laagste stuk van de stad, pal aan de rivier, dat bij elke overstroming blank stond. Op gevels in de buurt zitten nog plaquettes die aangeven hoe hoog het water op verschillende momenten kwam.

Dit duurde tot 1870. Toen het Italiaanse leger Rome innam en de pauselijke staat ophield te bestaan, verdwenen de poorten, en in de jaren erna werden de muren afgebroken.

Wat het des te wranger maakt is dat de joodse gemeenschap hier al voor de eerste keizers zat. Ze is de oudste van Europa, ouder dan de stad christelijk was, en heeft de ghetto met ruim drie eeuwen overleefd.

We lopen de straat een stukje naar het westen af, tot het oude huis met de antieke stenen in de gevel.